Sandomierz
Sandomierz – miasto położone w województwie świętokrzyskim nad rzeką Wisłą, na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem „małym Rzymem”).
Sandomierz należy do najstarszych i ważniejszych polskich miast. Powstanie i rozwój zawdzięcza dogodnemu położeniu na styku dwóch krain geograficznych: Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej i Kotliny Sandomierskiej. W głównej części miasta, zlokalizowanej na wysokim lewym brzegu Wisły, zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z wieloma cennymi zabytkami kultury. To przepięknie położone miasto podziwiać można z góry – z 33-metrowej Bramy Opatowskiej, z dołu – ze statku na Wiśle, a nawet pod ziemią – trasą turystyczną prowadzącą przez dawne piwnice. Sandomierz jest rajem dla turystów, gdyż znajdują się w nim liczne zabytki (około 120).
Do najważniejszych zalicza się :
Brama Opatowska, która funkcjonowała jako element systemu obronnego. Za sprawą króla Kazimierza Wielkiego oraz kolejnych władców, Sandomierz uzyskał mury obronne oraz cały system obronny. Długość murów wynosiła ok. 1700m, wysokość – 9m, grubość od strony zachodniej miejscami – 2m. Jest jedyną zachowaną bramą spośród czterech, które prowadziły niegdyś do Sandomierza. Poza Opatowską do miasta prowadziły jeszcze bramy: Zawichojska, Lubelska i Krakowska oraz dwie furty, spośród których zachowała się jedna – Dominikańska, nazywana Uchem Igielnym.
widok z bramy w stronę rynku
Ratusz - zbudowano po najeździe Litwinów w 1349r. Pierwotnie w stylu gotyckim, był budowlą na planie kwadratu, u góry ukończoną wysoką, ośmioboczną wieżą. Pod koniec XV w. ośmiobok wieży rozebrano, a budynek rozbudowano w kierunku północnym nadając
mu plan wydłużonego prostokąta, zwieńczonego w drugiej połowie XVI w. attyką.
Na przełomie XVI i XVII w. przy zachodniej ścianie ratusza dobudowano wieżę na podstawie kwadratu,
powyżej głównego korpusu – ośmioboczną. Podczas pożaru w roku 1623 ratusz uległ poważnym zniszczeniom, zaś sama wieża runęła. Za czasów Władysława IV ratusz i wieżę odbudowano.
Podczas potopu szwedzkiego w 1656 roku siedzibę władz miejskich strawił
pożar. Dopiero za panowania Jana III Sobieskiego został odnowiony.
W kolejnym pożarze miasta z 1757 roku ucierpiał także ratusz. Ze względu na ciągły brak funduszy rozpoczęcie remontu się opóźniało. Dopiero po przeszło 100 latach przystąpiono do jego rozpoczęcia (1873 r.)
Od tamtego czasu ratusz sandomierski przetrwał do dnia dzisiejszego.
Obecnie w ratuszu mieści się oddział Muzeum Okręgowego, Urząd Stanu Cywilnego, w podziemiach klub „Lapidarium”. Obok znajduje się wyjście z trasy podziemnej. Od strony wschodniej przed ratuszem stoi figura Matki Boskiej Niepokalanej z 1776 r.
Zamek położony na wysokim Wzgórzu Zamkowym, powstał w miejscu grodu
funkcjonującego tu prawdopodobnie od X w. Wznoszony z fundacji królewskiej od XIV w. Później rozbudowywany.
W XVI w. uzyskał charakter rezydencji renesansowej według projektu Benedykta zwanego „Sandomierzaninem”. Mistrz Benedykt wniósł między innymi dwukondygnacyjne krużganki wokół dziedzińca - W owym czasie sandomierski zamek składał się z 4 skrzydeł obejmujących arkadowy dziedziniec. Prace na zamku kontynuowano za czasu panowania Zygmunta Augusta i Stefana Batorego z udziałem wybitnego architekta i rzeźbiarza Santi Gucciego. Zniszczony został podczas potopu. Szwedzi wysadzili zamek w powietrze, grzebiąc pod gruzami kilkuset mieszkańców Sandomierza i okolic. Zachowało się tylko skrzydło zachodnie.
W 1821r. umieszczono tu więzienie. Funkcję tę zamek pełnił do 1959 r. Od strony wejścia zachowała się fasada więzienna zamku.
Obiekt wyremontowano w latach 1960-1986 r.
Obecnie na zamku mieści się Muzeum Okręgowe, mające zarówno stałe wystawy, jak również interesujące wystawy czasowe.
Collegium Gostomianum zbudowane w latach 1604-1615 przez jezuickiego budowniczego – Michała Hintza(fundacja z 1602r.)
Budynek niszczony pożarami w 1656 r. i 1813 r. Najbardziej ucierpiał po drugim pożarze.
W wyniku ogromu zniszczeń rozebrano skrzydło południowe oraz kościół św. Piotra, wzmiankowany już od 1166 r., a stojący na środku dziedzińca szkoły.
Skrzydło wschodnie dawnego kolegium jezuitów obecnie jest jedną z najstarszych szkół w Polsce, gdzie naukę prowadzi się od blisko 400 lat.
Najnowsze komentarze